8-4-3 kuralı: Bileşik getiri neden son yıllarda patlar?
Bileşik getirinin gücünü anlatmanın sade bir yolu var: 8-4-3 kuralı. 15 yılı üç evreye bölüyor; ilk 8 yıl temel atılıyor, sonraki 4 yıl hız kazanıyor, son 3 yılda büyüme katlanıyor.
Kısaca
- Ayda 500 dolar, aylık yüzde 1 getiriyle 15 yılda 90 bin dolarlık birikim yaklaşık 250 bin dolara ulaşıyor.
- Son 3 yılda gelen kazanç, ilk 8 yılın toplam kazancının iki katından fazla.
- Getiri aylık yüzde 0,5’e indiğinde aynı plan 250 bin yerine yaklaşık 145 bin dolarda kalıyor.
İlk 8 yıl: sabır evresi
Başlangıç hayal kırıklığı yaratabilir. İlk yılın sonunda 6.000 dolar yatırılmış, hesap ise yalnızca 340 dolar kadar büyümüş oluyor.
Dördüncü yılda tablo düzeliyor: 24 bin dolarlık katkı yaklaşık 30.600 dolara ulaşıyor. Sekizinci yılın sonunda 48 bin dolarlık katkı 80 bin dolara yaklaşıyor; bunun yaklaşık 32 bini getiriden geliyor.
Bu evrede tutar, sürdürülebilirlik kadar önemli değil. 500 dolar zorluyorsa 50 dolarla başlamak ve ödemeyi maaş gününe otomatik bağlamak planı ayakta tutuyor.
8-12. yıllar: hızlanma
Aynı ayda 500 dolarla devam edildiğinde 12. yılda hesap 160 bin dolara yaklaşıyor. Bu dört yılda yalnızca 24 bin dolar eklenmesine rağmen yaklaşık 56 bin dolar saf kazanç oluşuyor.
Fark tamamen bakiyenin büyüklüğünden geliyor. 1.000 dolarda yüzde 1 getiri 10 dolar eder; 80 bin dolarda aynı oran 800 dolar, yani aylık katkıdan fazla.
Temettülerin yeniden yatırılması da etkiyi artırıyor. Şirketlerin ortaklara yaptığı bu ödemeler yeni pay alımına dönüşünce sonraki büyümeden de pay alıyor.
Son 3 yıl: katlanma
- yıla 72 bin dolarlık katkı ve 160 bin dolarlık bakiyeyle giriliyor. Bakiye 13. yılda 186 bine, 14. yılda 216 bine, 15. yılda 250 bine yaklaşıyor.
Bu üç yılda katkı 18 bin dolar, getiriden gelen artış ise yaklaşık 72 bin dolar. Aynı tempoyla 1 milyon dolara yaklaşık 25,5 yılda ulaşılıyor; bunun yalnızca 153 bin doları cepten çıkıyor.
Planı bozan şeyler
Gerçek piyasa düz bir çizgide ilerlemiyor. Bakiye büyüdükçe düşüşlerin etkisi de büyüyor: 200 bin dolarda yüzde 10’luk düşüş 20 bin dolarlık kayıp demek.
Zamanlama denemeleri de getiriyi aşındırıyor. ABD’de Aralık 2025’te biten on yılda fonların kendisi yılda yaklaşık yüzde 10 kazanırken, yatırımcı parasının ortalama getirisi yüzde 8,7’de kaldı. En iyi günlerin bir kısmı en kötü günlere çok yakın gerçekleşiyor.
Acil durum birikimi bu yüzden kritik. Araba tamiri ya da gelir kaybı gibi durumlarda uzun vadeli yatırımı kötü bir anda bozmak zorunda kalmamayı sağlıyor.
Öne Çıkan Varlıklar
| Varlık | Görünüm | Neden? | Kritik Seviye |
|---|---|---|---|
| Geniş endeks fonları ve ETF’ler | Pozitif | Parayı çok sayıda şirkete yayıyor | Masraf oranı |
| Temettü ödeyen hisseler | Nötr | Yeniden yatırımla bileşik etkiyi artırıyor | Temettünün geri yatırılması |
| Acil durum birikimi | Pozitif | Yatırımı kötü anda bozmayı önlüyor | Birkaç aylık temel gider |
| Tek bir popüler sektör | Baskı altında | Geçmiş getiri tekrarlanmayabilir | Strateji değişikliği |
Dikkat Edilecekler
- Aylık yüzde 1 getiri bir varsayım; gerçek getiri düşük kalırsa sonuç ciddi biçimde küçülüyor.
- Masraflar, vergiler ve enflasyon ekranda görülen bakiyenin gerçek değerini azaltıyor.
- Paraya bir iki yıl içinde ihtiyaç varsa yüksek risk, birikimi yanlış anda düşüşe yakalayabilir.
Bu not, internet üzerindeki açık kaynak veri ve içeriklerden derlenmiştir; yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.